Tơ | Khái niệm hoá học

1. Khái niệm

Tơ là loại hợp chất thiên nhiên hoặc tổng hợp dạng sợi dài, nhỏ và có độ bền nhất định. Một số polime có thể dùng để chế tơ, đồng thời có thể dùng làm chất dẻo như poliamit, xenlulose axetat...

Điều kiện để các polime có thể dùng để chế tơ là phân tử có mạch không phân nhánh, sắp xếp song song với nhau, có khả năng kéo thành sợi. 

Ngoài ra, về mặt cơ lí polime phải bền với nhiệt, dai chắc, dễ uốn. 

Về mặt hóa học, polime phải chịu được tác dụng của axit, base, dung môi thông thương, tia sáng mặt trời và có khả năng nhuộm màu.

Về mặt sinh lí, các polime dùng để chế tạo tơ phải không độc, không có tác dụng vào da, bền vững đối với tác dụng của vi khuẩn.

Tơ tằm

2. Phân loại

Tơ bao gồm hai loại chính: tơ thiên nhiên và tơ hóa học

Tơ hóa học lại chia thành hai nhóm: tơ tổng hợp và tơ bán tổng hợp (hay tơ nhân tạo).

Tơ lụa

3. Ưu điểm và ứng dụng của tơ sợi hóa học

Tơ hóa học, nói chung, so với tơ thiên nhiên có nhiều ưu điểm hơn. Trước hết, tơ tổng hợp hóa học dai, bền hơn (tơ capron, nilon-6,6 không thua dây thép; tơ xenlulose axetat còn bền hơn cả sợi dây thép). Có tơ còn có tính chất vô cùng quý giá là không cháy như tơ clorin. Nhiều tơ sợi hóa học còn bền vững về mặt hóa học, ngay cả với axit, kiềm, chất oxi hóa như tơ lapsan, tơ clorin. Tơ sợi hóa học đẹp đẽ, óng muốt, mềm mại hơn cả tơ thiên nhiên. Nhiều tơ hóa học bền với nước, không bị nước và các vi khuẩn làm mục nát như tơ thiên nhiên nên có thể thường xuyên sử dụng trong nước mà không sợ hư hỏng (lưới đánh cá chẳng hạn). Một ưu điểm đặc biệt nữa của tơ sợi hóa học là nguyên liệu rẻ và phong phú (khí thiên nhiên, dầu mỏ, than đá, đá vôi, muối biển...) làm cho giá thành sản phẩm hạ, không lệ thuộc vào khí hậu hay các nguồn cung cấp từ động vật như tơ tằm, lông cừu...

Ưu điểm này làm cho khả năng phát triển tơ sợi hóa học ở khắp các nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam ngày càng tăng tốc với tốc độ nhảy vọt: năm 1954 sản lượng tơ tổng hợp hóa học trên thế giới là 0,23 triệu tấn, năm 1984 là 15 triệu tấn, năm 1994 là 30 triệu tấn và đến năm 2004 là 70 triệu tấn. 

Tơ sợi hóa học được ứng dụng rất rộng rãi trong mọi lĩnh vực hoạt động và đời sống con người: dệt vải may mặc các loại, lưới đánh cá, chỉ may, chỉ khâu trong y khoa, dây thừng chịu lực cho tàu, thuyền, người leo núi...